Té Ngã Ở Người Cao Tuổi

Kết Nối Với "Bác Sĩ Của Bạn" Trên Báo Việt Tide

Té Ngã Ở Người Cao Tuồi

Bác sĩ Nguyễn Trần Hoàng

(714) 531-7930

www.nguyentranhoang.com

Té ngã rất thường xảy ra ở người lớn tuổi, tỉ lệ và độ trầm trọng của té ngã tăng lên từ từ bắt đầu từ tuổi 60.  Ở Hoa Kỳ, trong số những người từ 65 tuổi trở lên, mỗi năm có một phần ba bị té.  Tỉ lệ này càng cao hơn sau tuổi 75.

 

Điều quan trọng là ở người cao tuổi, té thường gây ra hậu quả nghiêm trọng hơn, như gãy xương.  Và khi phải nằm liệt giường, các hậu quả tiếp theo về tâm thần cũng như thể chất cũng trầm trọng hơn ở người trẻ rất nhiều. 

 

Khoảng năm phần trăm những người cao tuổi bị té cần phải nhập viện. 

 

Người lớn tuổi bị té thường mất tự tin, làm cho họ giảm các hoạt động thể lực cần thiết và càng suy yếu hơn, cũng như bị cách ly hơn về mặt xã hội, càng yếu hơn và dễ bị chết sớm.

 

Để phòng té ngã, ta cần biết các nguyên nhân và yếu tố nguy cơ làm cho người lớn tuổi dễ bị té để tránh nó.

 

Người càng cao tuổi, nói chung càng dễ bị té hơn vì:

  • Các thay đổi của cơ thể do tuổi tác:  Ở người lớn tuổi, phản ứng của cơ thể thường chậm lại, ví dụ như sự điều hoà của huyết áp.  Ở người trẻ, khi đứng lên, tim và mạch máu sẽ đáp ứng để đem đủ máu đến não kịp thời, còn ở người cao tuổi, đáp ứng này chậm hơn, khiến cho người lớn tuổi nếu đang ngồi hay nằm mà đứng lên bất thình lình, sẽ dễ bị chóng mặt, xây xẩm, do máu lên não không kịp, khiến dễ bị té.
  • Người cao tuổi thường hay bị nhiều bệnh hơn, như cao huyết áp, cườm mắt, lãng tai, mất ngủ, đau khớp, vân vân.  Càng nhiều vấn đề thì càng dễ bị té hơn.  Vì thị giác, thính giác, sự cân bằng, mạnh khoẻ của khớp, sức khoẻ nói chung đều góp phần vào sự thăng bằng của cơ thể khi di chuyển.
  • Thuốc men là một yếu tố rất quan trọng.  Vì thuốc nào cũng có các tác dụng phụ, càng dùng nhiều thuốc thì càng nhiều tác dụng phụ.  Các tác dụng phụ làm cho té là do gây ra chóng mặt, tuột huyết áp, buồn ngủ, mất ngủ,vân vân.  Dĩ nhiên, là nếu có bệnh thì phải uống thuốc đều đặn và đúng liều, thế nhưng cần phải cẩn thận hơn, và tránh dùng những thuốc không cần thiết.
  • Các yếu tố môi trường rất quan trọng, vì người già không phản ứng nhanh như lúc còn trẻ, do đó những chuyện có vẻ nhỏ nhặt như thảm bị lỏng, mang giày không chặt, bàn cầu thấp làm đứng lên khó khăn mà không có tay vịn, sàn nhà trơn,… tất cả đều có thể nguy hiểm

Các yếu tố nguy cơ có thể chia ra một cách đơn giản là yếu tố bên trong và bên ngoài.   

 

Các yếu tố nguy cơ bên trong làm cho ta dễ bị té là

  • Các tổn thương của các giác quan như là tai nghểng ngãng, mắt mờ, rối loạn về thăng bằng (cũng là một chức năng của tai)
  • Các tổn thương về nhận thức như là chứng lãng trí
  • Các rối loạn về tâm lý như lo lắng, trầm cảm
  • Các bệnh về xương khớp
  • Các bệnh tim mạch (như cao huyết áp) và chuyển hoá (như tiểu đường, bệnh của tuyến giáp trạng)
  • Các bệnh của bàn chân như bị u chai ở bàn chân (bunions) hoặc các biến dạng khác.

 

Các yếu tố bên ngoài có thể gồm:

  • Thuốc men
  • Các nguy hiểm trong nhà như thang lầu (xuống thang thường dễ bị té hơn lên thang), thiếu ánh sáng, giày không vừa, sàn nhà trơn, không có các thanh giữ an toàn trong nhà tắm và nhà cầu, thảm lỏng lẻo, dây điện vường chân vân vân
  • Các nguy hiểm ngoài đường như đường trơn, lề đường không bằng phẳng,…

 

Đã biết các nguyên nhân và yếu tố nguy cơ, ta có thể phòng ngừa bằng cách tránh hoặc sửa chữa, điều trị các yếu tố đó.  Chúng ta nên rà soát lại để xem mình có những yếu tố nguy cơ nào. 

  • Có bị bệnh về mắt, tai, khớp..không, và đã điều trị đúng mức chưa. 
  • Thuốc men đã dùng đủ và đúng chưa.  Có thuốc gì không cần thiết không, ngay cả các thuốc mua không cần toa bác sĩ.  Nên thảo luận với bác sĩ để uống thuốc hoặc ngưng thuốc, không nên tự ý.  (Các thuốc trị các bệnh kinh niên như cao huyết áp, tiểu đường là các thuốc phải uống thường xuyên, nếu không sẽ có các biến chứng rất nguy hiểm).  Điều quan trọng là nếu cần thì phải dùng đúng, nếu không cần thì không lạm dụng.
  • Sự an toàn trong nhà cũng là điều cần chú ý.  Những điều này không tốn kém gì nhiều và cũng không mất thì giờ gì nhiều.  Bị gãy xương hoặc các biến chứng nặng hơn vì những điều không đáng là chuyện không nên để xảy ra.
  • Tập thể dục đều đặn vừa sức
  • Nếu đi không vững, thì dùng gậy chống là điều nên làm, không nên mắc cở đến nổi không dám ra đường
  • Chuyện (có vẻ như là) dĩ nhiên là người lớn tuổi nên tránh trèo cao (sẽ té đau), cũng là điều (đáng lẽ ai cũng) cần nhớ.  Vì rất nhiều trường hợp gãy xương, chấn thương sọ não xảy ra, lại vì các bác, các cụ leo lên ghế, bàn, thang, để lấy đồ trên kệ cao, hoặc lau chùi, sơn sửa nhà cửa rồi mất thăng bằng và té (thật là đau khổ- một cách "dzô dziên").
  • Nên nhớ là nếu vì sợ té mà không dám nhúc nhích, hoạt động gì cả, thì còn tệ hơn là bị té.  Cái chính là phải có cố gắng vận động vừa sức và thường xuyên.

 

Có một phương pháp rất đơn giản nhưng đã được chứng minh là đã góp phần làm giảm tỉ lệ người cao tuổi bị té ngã rất nhiều, đó là thực hiện ba chậm (hay là ba cái nữa phút) cho người cao tuổi, đặc biệt là khi thức dậy ban đêm.  Ba cái nữa phút đó là:

 

  • Khi mới thức dậy thì nằm yên khoảng nữa phút cho tỉnh táo hẳn, sau đó
  • Ngồi dậy nữa phút trên giường cho tỉnh thêm và có thì giờ để máu lên não, sau đó mới
  • Bỏ chân xuống giường, chờ thêm nữa phút để máu bơm lên não thật đũ và tỉnh thêm.  Khi đã tỉnh táo hẳn, không thấy chóng mặt mới bắt đầu di chuyển.  (Nhớ bật đèn cho đủ sáng.  Và cũng không nên chờ đến lúc sắp "tè ra quần” mới chịu dậy).

 

Làm đúng như vậy, không tốn tiền, cũng không mất nhiều thì giờ hay công sức gì cả, nhưng đã giúp làm giảm tỉ lệ bị té ngã rất nhiều.

 

Thân mến,

Bác sĩ Nguyễn Trần Hoàng

www.nguyentranhoang.com

714-531-7930

 

Các bài viết khác

Kết Nối Với "Bác Sĩ Của Bạn" Trên Báo Việt Tide

Nhân Chia Tay Việt Tide, Lan Man Về Tình Yêu Và Sức Khỏe

27 September, 2018

Cách trị đau lưng

11 October, 2018