Gout (bệnh thống phong)

Kết Nối Với "Bác Sĩ Của Bạn" Trên Báo Việt Tide

Gout (bệnh thống phong)

 

Bác sĩ Nguyễn Trần Hoàng

(714) 531-7930

www.nguyentranhoang.com

Gout là gì? 

Bệnh gao, tiếng Mỹ viết là gout (đọc là gao (tờ)), ở Việt Nam, có người gọi theo kiểu đọc Tây, là gút, có người dịch là thống phong.  Phong là phong thấp tức là viêm khớp, thống là đau, tức là bệnh khớp làm đau kinh khủng. 

Thực ra bệnh khớp nào cũng làm đau, nhưng một cơn gout cấp tính là một kinh nghiệm không thể nào quên, vì đúng là nó đau khủng khiếp, không đụng cũng đau, chỉ cần quần áo hay khăn trải giường đụng nhẹ vào cũng đau tàn bạo. 

Trong bài này, ta sẽ dùng chữ gout vì khi đi bác sĩ ở bên Mỹ này, đó là chữ mà các bác sĩ và nhân viên y tế thường dùng nhất.

Gout là bệnh gây ra ở những người có mức cuả một chất gọi là urate (đọc là “diu rết”, thường gọi là uric acid) cao kinh niên. 

Một số trong những người có mức uric acid cao kinh niên sẽ bị gout.  Ở những người này, chất urate sẽ đọng lại thành muối (tinh thể-crystals) trong khớp.  Những hạt muối này được coi là những vật lạ nguy hiểm, và do đó các tế bào quân lính bảo vệ cơ thể được gọi là bạch (huyết) cầu sẽ kéo đến để thanh toán các quân địch này.   Và các chất tiết ra trong khi bạch cầu quân ta tấn công quân địch (các tinh thể urate) sẽ tạo thành phản ứng sưng, nóng, đỏ, đau tại chỗ, gọi là phản ứng viêm. 

Tại sao chỉ một số nhỏ trong số những người bị cao urate trong máu kinh niên bị gout vẫn là một câu hỏi chưa có câu trả lời.

Gout thường xảy ra ở đàn ông hơn (80 phần trăm), và thường xảy ra hơn ở tuổi khoảng sau 40.  Nếu xảy ra ở phụ nữ, nó thường xảy ra sau thời kỳ mãn kinh.

 

Các triệu chứng cuả gout

Các triệu chứng cuả gout có thể chia làm các nhóm:  Gout cấp tính, gout mạn tính (kinh niên), các biến chứng ở đường tiết niệu.

 

Gout cấp tính (acute gout)

Viêm khớp cấp tính thường là các triệu chứng đầu tiên ở người bị gout.  Nó thường xảy ra đột ngột, thường chỉ ảnh hưởng một khớp, thường nhất là ở ngón chân cái lớn hoặc khớp gối.  Triệu chứng trầm trọng nhất trong vòng vài tiếng đồng hồ sau khi cơn tấn công bắt đầu.

Sau cơn đầu tiên, bệnh nhân thường không có triệu chứng trong một thời gian.  Cơn thứ nhì thường xảy ra trong vòng hai năm, rồi sau đó các cơn tiếp theo sẽ đến thường xuyên hơn.  Lúc đầu, giữa các cơn, bệnh nhân có thể sẽ không có triệu chứng gì cả.  Tuy nhiên, nếu không được điều trị thích hợp, thời gian giữa các cơn bộc phát sẽ ngày càng ngắn đi, và các cơn đau sẽ ngày càng trầm trọng và kéo dài hơn.  Lâu ngày, các cơn viêm sẽ lan ra nhiều khớp cùng một lúc, có thể đi kèm với sốt.  Tệ hơn nữa, các cơn đau có thể sẽ trở nên liên tục quanh năm.

Một số yếu tố có thể kích thích, tạo ra các cơn bộc phát cuả gout là bị chấn thương, mổ, nhịn đói, thiếu nước (dehydration), dùng rượu hoặc các chất có cồn (alcohol), ăn nhiều quá, dùng một số thuốc có ảnh hưởng đến mức urate trong máu.

 

Gout mạn tính với các cục sạn dưới da (chronic tophaceous gout)

Xảy ra ở một số bệnh nhân bị gout lâu năm không được (hoặc không chịu) điều trị thích hợp.  Các cục u do sạn urate đóng cục ở khớp, xương, hoặc sụn, được gọi là “tophus” (đọc là “tô phớt sờ”-số ít), hoặc “tophi” (số nhiều-nhiều cục).  Các cục này có thể chèn ép vào xương làm xương bị ăn mòn.  Các cục xấu xí này thường gặp nhất ở các khớp ngón tay, thường không đau; tuy nhiên, thỉnh thỏang, nó có thể bị viêm và đau y như cơn đau cuả khớp bị viêm cấp tính.  Như đã nói, nó cũng có thể làm lở loét, nhiễm trùng.  Đôi khi, nếu gần đường thần kinh, nó cũng có thể chèn ép vào thần kinh gây đau hay liệt.

Với các thuốc làm giảm acid uric trong máu, các cục sạn này ít xảy ra hơn.  Tuy nhiên, trong một số trường hợp, các cục sạn này dễ được thành lập hơn.  Ví dụ như ở những người bị gout mà dùng thuốc lợi tiểu (thường dùng trị cao huyết áp), những người uống rượu, những người bị ghép các cơ quan (organ transplantation) cần dùng thuốc cyclosporine, hoặc những người không thể dùng được các thuốc làm giảm urate. 

 

Các biến chứng ở hệ tiết niệu của gout

Các sạn urate cũng có thể đóng trong hệ tiết niệu gây sạn.  Đó có thể là sạn thận, sạn niệu quản (là ống nối giữa thận và bàng quang –bọng đái), vân vân.  Sạn ở có thể làm tắt nghẽn gây ứ nước trong thận, dần dần gây suy thận.  Nếu sạn nhỏ đóng trong thận, trong một số ít trường hợp, nó có thể gây viêm, xơ và (sau đó là) suy thận.

Do đó, trị gout, không chỉ là trị những cơn đau (là xong, như rất nhiều người vẫn nghĩ, nhất là những người chỉ mới bị một vài cơn đau đầu tiên), mà còn phải làm sao để giảm thiểu các cơn tái phát và các biến chứng cuả nó.

 

Làm sao để chẩn đoán gout?

Các triệu chứng như đã kể trên, với bệnh sử cuả một cơn đau cấp tính ở một khớp, sau đó với một giai đoạn không bị đau gì cả, là một tính chất đặc hiệu giúp chẩn đoán gout.  Uric acid trong máu cao cũng là một yếu tố, giúp cho chẩn đoán.

Bác sĩ có thể hút dịch khớp đang bị đau để coi trên kính hiển vi.  Nếu nhìn thấy hình ảnh cuả tinh thể urate, đây là điều giúp khẳng định chẩn đoán.  Tinh thể muối urate trong các cục sạn khớp cũng là một yếu tố khẳng định cho bệnh gout.  Trong cơn đau cấp tính, các tinh thể sạn urate thường hiện diện bên trong tế bào bạch cầu.  Tuy nhiên, các tinh thể này có thể xuất hiện ngay cả khi khớp không có dấu hiệu cuả cơn viêm khớp cấp tính.

Bác sĩ Nguyễn Trần Hoàng

www.nguyentranhoang.com

714-531-7930

 

Các bài viết khác

Kết Nối Với "Bác Sĩ Của Bạn" Trên Báo Việt Tide

Gout (bệnh thống phong) tiếp theo

17 August, 2018
Kết Nối Với "Bác Sĩ Của Bạn" Trên Báo Việt Tide

Tiêu chảy khi đi du lịch

24 August, 2018

'Chim' nhỏ

31 August, 2018
Kết Nối Với "Bác Sĩ Của Bạn" Trên Báo Việt Tide

Nhức Đầu Migraine

31 August, 2018

Chân Không Chịu Nghỉ

07 September, 2018